Ses Araçları

Tepe seviyeleme, dosyayı en yüksek tek örneği tavana değene kadar yükseltir. Kulağa mantıklı gelir ama işe yaramaz: tek bir davul vuruşu ya da kapı çarpması tepe değeri olabilir ve geri kalanı sessiz bir kayıt olduğu gibi kalır. Yükseklik seviyelemesi ise algılanan seviyeyi zaman içinde LUFS cinsinden ölçer; aynı LUFS değerine ayarlanmış iki dosyanın gerçekten eşit yükseklikte duyulmasının sebebi budur.

Pratik hedefler: Spotify veya YouTube’a gidecek müzik için entegre -14 LUFS civarı, Apple’ın önerisiyle uyumlu olsun diye stereo podcast sesi için -16 LUFS ve kayıplı kodlamadan sonra örneklerin kırpmaya girmemesi için -1 dBTP gerçek tepe tavanı. Yayın platformları daha yüksek gelen her şeyi zaten geri kısıyor; -9 LUFS’ta mastering yapmak size kaybedilmiş dinamikten başka bir şey kazandırmıyor.

MP3 sesi 1152 örneklik çerçevelerde saklar — 44,1 kHz’de yaklaşık 26 milisaniye — ve yeniden kodlamadan yapılan bir kesim ancak çerçeve sınırına oturabilir. Kırpma işleminin bazen istemediğiniz birkaç milisaniyeyi bırakmasının nedeni budur. Kodlayıcılar ayrıca başa ve sona dolgu ekler; kesintisiz olması gereken parçaların arasında beliren küçük boşluk da tam olarak bu dolgudur.

Dalga biçiminin ortasından kesmek genlikte ani bir sıçrama bırakır ve ani sıçrama demek çıtlama demektir. Her kesim noktasına 5–10 milisaniyelik bir geçiş koymak, kulakla fark edilmeden bunu ortadan kaldırır. Farklı günlerde ya da farklı cihazlarda kaydedilmiş dosyaları birleştirirken seviyelemeyi birleştirmeden önce değil sonra yapın; aksi hâlde dosyaları birbirine değil ayrı ayrı bir hedefe eşitlemiş olursunuz.

Yeniden örnekleyerek oynatma hızını değiştirmek, hızı ve perdeyi birlikte kaydırır; bu klasik teyp etkisidir ve 0,8x’te perdeyi yaklaşık dört yarım ses düşürür. Zaman esnetme ise bir faz vokoderi kullanarak süreyi değiştirirken perdeyi sabit tutar; 1,25x hızda dinlenen bir podcast için istediğiniz şey budur. Bedeli vardır: geçici sesler yayılır ve keskin perküsyon, kabaca 1,5x üstünde veya 0,7x altında hafif metalik bir çınlama kazanır.

Slowed + reverb sesi bilerek birinci yöntemi kullanır. Parça 0,75–0,85x aralığına yeniden örneklenir, böylece perde tempoyla birlikte düşer; arkasına 2–4 saniye sönümlü uzun bir yankı karıştırılır. Hızı 0,7x’in altına indirirseniz bas bölgesi çamurlaşır; yankı oranını yaklaşık %35’in altında tutmazsanız vokal anlaşılırlığını kaybeder.

Sessizlik tespiti iki sayıya bakar: bir eşik ve bir asgari süre. -40 dBFS civarı bir eşik, makul akustiği olan bir odanın oda tonunu yakalar; gürültülü bir oda -30 gerektirebilir, fazla agresif bir ayar ise kelimelerin sessiz kuyruklarını keser. Bir boşluğun sessizlik sayılması için 300–500 milisaniye şartı koymak, aracın cümleler arasındaki doğal duraklamaları yemesini engeller; her kenarda 100–200 milisaniye pay bırakmak da konuşmanın kesik kesik duyulmasını önler.

Tek mikrofonla kaydedilmiş röportaj, ders ve sesli notlarda mono’ya çevirmek dosya boyutunu yarıya indirir ve hiçbir şey kaybettirmez, çünkü iki kanal da aynı sinyali taşır. İki mikrofonla kaydedilmiş ya da stereo genişletme uygulanmış malzemede dikkatli olun: mono’ya toplamak faz dışı içeriği yok edebilir ve miksin bazı parçaları ortadan kaybolabilir. Stereo orijinali silmeden önce mono sürümü mutlaka dinleyin.