Enflasyon Düzeltmeli Tutar Hesaplama
TCMB EVDS TÜFE endeksiyle tutarı iki ay arasında güncelleyin: adjusted = amount × (cpiEnd / cpiStart).
Açıklama
Enflasyon Düzeltmeli Tutar 2026: Aracın Yaptığı Şey
Bir tutarı iki ay arasındaki TCMB EVDS aylık TÜFE endeks değişimine göre enflasyon düzeltmeli olarak günceller. Formül: Düzeltilmiş = Tutar × (Bitiş ayı endeksi ÷ Başlangıç ayı endeksi). [Enflasyon Farkı](/hesaplama/enflasyon-farki-hesaplama) sayfasından farklı olarak burada tek bir yıllık oran yerine, ay-bazlı endeks kullanır — uzun dönemler için daha hassas. Geçmiş fiyat kıyası, alacak güncelleme, bütçe planlama, vergi hesabı (VUK enflasyon düzeltmesi) ve maaş alım gücü analizinde kullanılır.
Aylık Endeks Yöntemi Neden Daha Doğru?
Enflasyon Farkı sayfasında tek yıllık oran (örn. "%45 yıllık") ile bileşik hesap yapılır. Bu yaklaşık değerdir; çünkü her aylık enflasyon farklı. Bu sayfa, başlangıç ve bitiş ayının gerçek TÜFE endeks değerlerini kullanır — aradaki tüm aylık dalgalanmalar (Mart yüksek, Aralık düşük vs.) endeksin son değerine zaten yansımıştır. Sonuç resmi TÜİK verisine birebir uyumlu.
TÜFE Endeksi Nedir?
TÜİK her ay yaklaşık 3'ünde TÜFE endeksini açıklar. Endeks bir baz yıl ortalamasına göre normalleştirilir (Türkiye'de mevcut baz 2003 = 100). Ay endeksi ne kadar yüksekse, baz yıla göre fiyatlar o kadar artmış demek. Örnek: Ocak 2025 TÜFE endeksi 2.150 ise, Ocak 2025 fiyat seviyesi 2003 ortalamasının 21,5 katı. Aracın "endeks değeri" otomatik olarak veritabanından çekilir — manuel girmenize gerek yok.
Hesaplama Formülü ve Mantık
Düzeltilmiş tutar = Başlangıç tutarı × (Bitiş endeksi ÷ Başlangıç endeksi)
Toplam enflasyon (%) = (Bitiş endeksi ÷ Başlangıç endeksi − 1) × 100
Örnek: 2020-01 endeksi = 521,9; 2025-01 endeksi = 2.527,5 (örnek değer; gerçek için TÜİK kontrol). 2020-01'deki 10.000 TL'nin 2025-01 karşılığı = 10.000 × (2.527,5 ÷ 521,9) ≈ 48.428 TL. 5 yılda %384 toplam enflasyon.
Örnek Hesaplama 1 — 5 Yıllık Maaş Alım Gücü
Ocak 2020'de 8.000 TL maaş alıyordunuz. Ocak 2025'te aynı satın alma gücü için ne kadar gerekli? Endeks oranıyla: 8.000 × (2025 endeksi / 2020 endeksi). Eğer endeksler 521,9 → 2.527,5 ise = 38.743 TL. Yani 2020'deki 8.000 TL'nin alım gücü 2025'te 38.743 TL'ye eşit. Maaşınız bu seviyede değilse reel olarak yoksullaşmışsınız.
Örnek Hesaplama 2 — Vergi/Mahkeme İçin Geçmiş Alacak Güncelleme
2018 Mart'ta 50.000 TL alacağınız var, mahkemede güncel karşılığını talep ediyorsunuz. Mart 2018 TÜFE endeksi = 351,8 (örnek), Nisan 2026 = 3.200 (örnek). Güncellenmiş = 50.000 × (3.200 / 351,8) ≈ 454.804 TL. Bu rakamı dilekçenize yazıp "TÜFE endeksiyle güncellenmiş alacak" olarak talep edebilirsiniz. Ek olarak yasal faiz isteyebilirsiniz (ayrı hesap).
Örnek Hesaplama 3 — Bütçe Planlama (Geleceğe Projeksiyon)
Bu sayfa geçmişten şimdiye günceller; geleceğe projeksiyon yapmak için Enflasyon Farkı sayfası ve manuel oran tahmini gerekir. Örnek: 2026'da kurmak istediğiniz bütçeyi 2030 değerlerine taşımak için, 2026-2030 arasında varsayılan yıllık enflasyon oranını (örn. %25) Enflasyon Farkı sayfasında bileşik uygulayın.
VUK Enflasyon Düzeltmesi (Şirketler İçin)
Vergi Usul Kanunu m.298/A: Yüksek enflasyon dönemlerinde şirket bilançolarında enflasyon düzeltmesi zorunlu olur — TÜFE endeksiyle aktif/pasif kalemler bugünkü değere getirilir. 2023 yılı sonu itibariyle Türkiye'de bilançolar VUK 298/A kapsamında düzeltildi; 2024-2025-2026 için Maliye Bakanlığı uygulamasını teyit edin. Şirket muhasebesinde enflasyon düzeltmesi yaparken bu sayfanın endeks oranlarını referans alabilirsiniz; ancak resmi muhasebe kaydı için yeminli mali müşavir desteği şarttır.
Veri Kaynağı ve Güvenlik
Aylık TÜFE endeksi TCMB EVDS'den çekilip veritabanımıza yazılır (`scripts/update_cpi_tr.js` ile, ayda bir job). Sayfa açıldığında API canlı EVDS'ye değil, kendi veritabanımıza istek atar — performans yüksek, EVDS API anahtarı korunur. Sayfada "Güncelleme tarihi" rozetinden veri tazeliğini görebilirsiniz.
Yaygın Hatalar
- Tek yıllık oran ile uzun dönemli hesap: "Yıllık %45 enflasyon × 5 yıl = ?" — bileşik hesap doğru ama gerçek aylık endeks daha hassas. Endeks yöntemini kullanın.
- Yanlış başlangıç ayı: Tutarın "gerçekleştiği" ayı seçin (fatura tarihi, ödeme tarihi). Yanlış ay yıl içinde %5-15 sapma yaratabilir.
- Bitiş ayı için "bugünü" varsaymak: Açıklanmamış son ay için endeks yok; bir önceki ayı seçmeniz gerekebilir. "Eksik ay" hatası alırsanız bir önceki aya geçin.
- TÜFE değil ÜFE/Yİ-ÜFE kullanmak: Bu sayfa TÜFE endeksi kullanır. Ticari sözleşmeler için ÜFE gerekirse Enflasyon Farkı sayfasını ve manuel ÜFE oranını kullanın.