Günlük Kalori İhtiyacı Hesaplama 2026
Mifflin-St Jeor ve Harris-Benedict formülleriyle bazal metabolizma (BMR) ve günlük toplam kalori (TDEE) hesaplayın; kilo verme/koruma/alma kalorileri ve makro öneri.
Açıklama
Günlük Kalori İhtiyacı 2026: Aracın Yaptığı Şey
Günlük Kalori İhtiyacı (Total Daily Energy Expenditure — TDEE) vücudun bir günde yaktığı toplam enerjidir; Bazal Metabolizma Hızı (BMR) + fiziksel aktivite + besin termik etkisi toplamıdır. Bu sayfa Mifflin-St Jeor (1990) formülünü birincil olarak, Harris-Benedict revize (1984) ve Katch-McArdle (yağsız kütle bazlı) formüllerini ikincil olarak kullanır. UI'da boy (cm), kilo (kg), yaş (yıl), cinsiyet, aktivite seviyesi girilir; çıktıda BMR (kcal/gün), TDEE (kcal/gün), kilo verme/koruma/alma için günlük kalori hedefleri, makro dağılım önerisi (protein, karbonhidrat, yağ) ve haftalık kilo değişim tahmini gösterilir.
BMR Nedir? — Bazal Metabolizma Hızı
BMR vücudun dinlenmede ve aç (12 saat) durumdayken sadece temel yaşamsal işlevleri (solunum, dolaşım, beyin, organ ısısı) sürdürmek için yaktığı kalori miktarıdır. Toplam enerji harcamasının %60-75'i BMR'dır. Cinsiyet, yaş, boy, kilo, yağsız kütle (LBM) ve genetiğe bağlıdır. Mifflin-St Jeor (1990) formülü modern altın standarttır:
- Erkek: BMR = (10 × kilo kg) + (6,25 × boy cm) − (5 × yaş) + 5
- Kadın: BMR = (10 × kilo kg) + (6,25 × boy cm) − (5 × yaş) − 161
Daha eski Harris-Benedict (1919, revize 1984) formülü:
- Erkek: BMR = 88,362 + (13,397 × kilo) + (4,799 × boy) − (5,677 × yaş)
- Kadın: BMR = 447,593 + (9,247 × kilo) + (3,098 × boy) − (4,330 × yaş)
Mifflin-St Jeor genel popülasyonda Harris-Benedict'e göre 5-10% daha doğrudur ve klinik kullanım için ADA tarafından önerilir.
TDEE Nedir? — Aktivite Katsayısı
BMR'ı günlük aktivite seviyesine göre çarparak TDEE elde edilir. Klasik Harris-Benedict aktivite çarpanları:
- Sedanter (masa başı, neredeyse hareketsiz): TDEE = BMR × 1,2
- Hafif aktif (haftada 1-3 gün hafif egzersiz / yürüyüş): TDEE = BMR × 1,375
- Orta aktif (haftada 3-5 gün orta egzersiz): TDEE = BMR × 1,55
- Çok aktif (haftada 6-7 gün ağır egzersiz): TDEE = BMR × 1,725
- Ekstrem aktif (günde 2x antrenman, fiziksel iş): TDEE = BMR × 1,9
Doğru kategori seçimi kritiktir — sedanter vs çok aktif arası fark günlük 500-800 kcal olabilir. Yanlış seçim haftada 0,5-1 kg sapma yaratır.
Kilo Hedef Kalori Hesabı
Kilo değişimi için kalori dengesi: 1 kg yağ ≈ 7700 kcal (genel kabul). Haftada 0,5 kg vermek için günde −550 kcal açık; haftada 0,5 kg almak için +550 kcal fazla gerekir. Sürdürülebilir kilo verme hedefi haftada 0,5-1 kg (TDEE − 300-500 kcal); daha hızlı diyet kas kaybı, metabolik yavaşlama ve yo-yo riski. Kas yapma için kalori fazlası: 200-300 kcal/gün (haftada 0,2-0,3 kg) — daha fazlası gereksiz yağlanmaya yol açar ("lean bulk" yaklaşımı).
Örnek Hesaplama 1 — 30 Yaş, Erkek, 175 cm, 80 kg, Orta Aktif
Mifflin-St Jeor BMR: (10 × 80) + (6,25 × 175) − (5 × 30) + 5 = 800 + 1.093,75 − 150 + 5 = 1.748,75 kcal/gün.
Aktivite çarpanı 1,55 (orta aktif) → TDEE = 1.748,75 × 1,55 = 2.710,56 kcal/gün.
Kilo koruma: 2.711 kcal/gün.
Kilo verme (haftada 0,5 kg): 2.711 − 500 = 2.211 kcal/gün.
Kas yapma (haftada 0,2-0,3 kg): 2.711 + 250 = 2.961 kcal/gün.
Makro dağılım (kas yapma için): Protein 1,8 g/kg = 144 g (576 kcal); yağ %25 = 82 g (740 kcal); karbonhidrat kalanı = 411 g (1.645 kcal).
Örnek Hesaplama 2 — 28 Yaş, Kadın, 165 cm, 60 kg, Hafif Aktif
Mifflin-St Jeor BMR: (10 × 60) + (6,25 × 165) − (5 × 28) − 161 = 600 + 1.031,25 − 140 − 161 = 1.330,25 kcal/gün.
Aktivite çarpanı 1,375 (hafif aktif) → TDEE = 1.330,25 × 1,375 = 1.829,09 kcal/gün.
Kilo koruma: 1.829 kcal/gün.
Kilo verme (haftada 0,5 kg): 1.829 − 500 = 1.329 kcal/gün (alt sınır — 1.200 altı önerilmez).
Daha sürdürülebilir hedef: 1.500 kcal + günlük 30 dk yürüyüş ekleyerek aktivite seviyesini orta-aktife çıkarmak.
Makro dağılım: Protein 1,5 g/kg = 90 g (360 kcal); yağ %30 = 50 g (450 kcal); karbonhidrat kalanı = 130 g (519 kcal). Diyetisyen ile bireysel ayar önerilir.
Örnek Hesaplama 3 — 55 Yaş, Erkek, 170 cm, 95 kg, Sedanter (Kilo Verme Hedefi)
Mifflin-St Jeor BMR: (10 × 95) + (6,25 × 170) − (5 × 55) + 5 = 950 + 1.062,5 − 275 + 5 = 1.742,5 kcal/gün.
Aktivite çarpanı 1,2 (sedanter) → TDEE = 1.742,5 × 1,2 = 2.091 kcal/gün.
Bu kişi VKİ = 95 / (1,70²) = 32,87 kg/m² (Obezite Sınıf I). Hedef: 6 ayda %5-10 kilo kaybı = 5-10 kg.
Kilo verme (haftada 0,75 kg): 2.091 − 800 = 1.291 kcal — çok düşük; bunun yerine:
Kombinasyon strateji: Diyet 1.600 kcal + günlük 30 dk yürüyüş (BMR × 1,4 = 2.439) + 300 kcal egzersizden = toplam günlük açık ~840 kcal, haftada ~0,75 kg verme. 6-12 ayda 20-30 kg kayıp; %5-10 kayıp riskleri belirgin azaltır.
Makro Dağılım — Protein, Yağ, Karbonhidrat
TDEE belirledikten sonra makro besin dağılımı kişisel hedef ve aktiviteye göre yapılır:
- Protein: Genel: 0,8 g/kg/gün (RDA), aktif: 1,2-1,6 g/kg, kas yapan: 1,6-2,2 g/kg, kilo veren: 1,6-2,4 g/kg (kas korumak için).
- Yağ: Toplam kalorinin %20-35'i; doymuş yağ %10 altı, omega-3 günlük 1-3 g.
- Karbonhidrat: Kalan kalori; aktif sporcular için %50-60, ketojenik diyette %5-10. 1 g protein/karbonhidrat = 4 kcal, 1 g yağ = 9 kcal, 1 g alkol = 7 kcal.
Sınırlamalar
- Genetik ve metabolik durum: BMR formülleri popülasyon ortalamasıdır; gerçek BMR ±%10-15 sapabilir. Hipotiroidi BMR'ı %20-40 düşürür, hipertiroidi yükseltir.
- Yağsız kütle: Mifflin/Harris LBM'i hesaba katmaz; sporcularda BMR alttan tahmin edilir. Katch-McArdle: BMR = 370 + (21,6 × yağsız kütle kg) daha hassas.
- Yaşla yavaşlama: Yaşlandıkça BMR doğal düşer (~%2 her 10 yıl); kas kaybı (sarkopeni) bunu hızlandırır. Yaşlılarda direnç egzersizi BMR'ı korur.
- Diyet adaptasyonu: Uzun süreli kalori açığında BMR %10-20 düşer ("adaptive thermogenesis"). "Diyet molaları" ve "refeed günleri" bunu hafifletir.
- Hamilelikte: Trimester 1: TDEE + 0 kcal, T2: +340 kcal, T3: +452 kcal. Emzirmede +400-500 kcal/gün.
Yaygın Hatalar
- Aktivite seviyesini abartmak: "Orta aktifim" ama haftada 1-2 antrenman = hafif aktif. Yanlış seçim 200-400 kcal sapma.
- Çok aşırı kalori açığı: Haftada 1 kg+ verme TDEE − 1000 kcal gerektirir; sürdürülemez, kas kaybı, hormonal sorunlar.
- Sıvı kaybını kilo verme sanmak: İlk hafta 1-3 kg sıvı kaybı; gerçek yağ kaybı 0,5-1 kg/hafta.
- Kalori sayma hassaslığını abartmak: Etiket etiketinde ±%20 hata payı yasal; gerçek alım ±10-15% sapabilir. Tutarlılık doğruluktan önemli.
- Kalori takibi unutmak: İçecekler, sos, yağda kızartma, atıştırmalıklar — günlük 200-500 kcal gizli.
Sağlık Uyarısı ve Kaynaklar
Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır, klinik beslenme planı yerine geçmez. Diyet, kilo verme/alma, sporcu beslenmesi için diyetisyen veya endokrinoloji ile çalışın. Hipertiroidi, hipotiroidi, böbrek/karaciğer hastalığı, diyabet, hamilelik, emzirme, yeme bozukluğu öyküsünde formüller yetmez. Kaynaklar: Mifflin MD et al. Am J Clin Nutr. 1990;51:241-247. Harris JA, Benedict FG. Carnegie Inst Washington 1919. Katch-McArdle. Exercise Physiology 2010. ADA Position Paper 2008. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022. TEMD 2024.