Gecikme Faizi Hesaplama 2026 (Vergi / Borç)
Aylık gecikme oranı ve tarih aralığına göre gecikme faizi maliyetini gün/ay bazlı yaklaşık hesaplayın.
Açıklama
Gecikme Faizi Hesaplama 2026: Aracın Yaptığı Şey
Vergi (gelir, kurumlar, KDV, MTV, emlak), harç, prim veya ticari borçlarda gecikme süresince oluşan faiz maliyetini anapara, aylık oran ve tarih aralığıyla hesaplar. Gün bazlı (basit prorata) veya ay bazlı (bileşik) yaklaşım seçilebilir. 6183 sayılı AATUHK çerçevesinde kamu alacaklarına "gecikme zammı" uygulanır; özel hukuk borçlarında ise "temerrüt faizi" veya sözleşmedeki ceza şartı geçerlidir.
2026 Vergi Gecikme Zammı Oranı (6183 sayılı AATUHK)
Kamu alacakları (vergi, gümrük, prim, harç, idari para cezası vb.) için gecikme zammı oranı, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile dönemsel olarak güncellenir. Tipik olarak yılda 1-3 kez değişir; ekonomik koşullara (TÜFE, faiz oranları) göre artırılır veya azaltılır. 2026 itibarıyla yürürlükte olan güncel aylık gecikme zammı oranını Gelir İdaresi Başkanlığı'nın "Gecikme Zammı Oranları" sayfasından veya Resmi Gazete'den teyit edin. Önceki dönemlerde aylık %3,5 — %4,5 — %6 gibi oranlar uygulandı; oran tarihten tarihe değiştiği için tek bir oranla uzun dönemli gecikme hesabı yapmak hatalıdır — segmentlere bölmek gerekir.
Hesaplama Mantığı
- Gün bazlı (basit, AATUHK pratiği): Faiz = Anapara × (aylık oran/100) × (gün sayısı / 30). Eksik aylar için orana göre kıst hesap.
- Ay bazlı (bileşik, yaklaşık): Faiz = Anapara × ((1 + aylık oran/100)^ay − 1). Bileşik etkiyi gösterir; bazı borçlarda bu yöntem geçerlidir.
Resmî AATUHK uygulaması (vergi): kıst ay yöntemi. Gecikme zammı, vade tarihinden ödeme tarihine kadar her ay için aylık oranla, son eksik ay için günlük orantı (oran/30 × gün) ile hesaplanır.
Örnek Hesaplama 1 — 50.000 TL Vergi, 90 Gün Gecikme, Aylık %4,5
Vade 1 Ocak 2026, ödeme 1 Nisan 2026, anapara 50.000 TL. Aralıkta uygulanan aylık oran %4,5 (örnek). Gün bazlı: 50.000 × 0,045 × (90/30) = 6.750 TL gecikme zammı. Toplam = 56.750 TL. Bu yöntem AATUHK pratiğine yakın.
Örnek Hesaplama 2 — 100.000 TL Borç, 6 Ay Gecikme, Aylık %4,5 Bileşik
Anapara 100.000 TL, 6 ay gecikme, aylık %4,5 bileşik. Faiz = 100.000 × ((1,045)^6 − 1) ≈ 30.226 TL. Toplam 130.226 TL. Aynı senaryo basit hesapla = 100.000 × 0,045 × 6 = 27.000 TL. Bileşik etki 6 ayda ~3.000 TL fark yaratır. Vergi alacaklarında genelde basit (gün bazlı) yöntem; bazı ticari borçlarda bileşik kullanılır.
Örnek Hesaplama 3 — Oran Değişimi Olan Senaryo (Segmentli Hesap)
Borç 200.000 TL, vade 1 Ocak 2026, ödeme 1 Temmuz 2026 = 6 ay gecikme. Bu dönemde oran 1 Ocak'ta %4, 1 Nisan'da %5'e çıktı. Segment 1 (1 Oca-31 Mar, 90 gün, %4): 200.000 × 0,04 × 3 = 24.000 TL. Segment 2 (1 Nis-30 Haz, 91 gün, %5): 200.000 × 0,05 × 3 ≈ 30.000 TL (ay başına yaklaşık). Toplam gecikme zammı ≈ 54.000 TL. Tek oranla hesap (sürekli %4,5 varsaymak) yanlış sonuç verir; oran değişim tarihlerine göre mutlaka segmentlere ayırın.
Hangi Tarihten İtibaren Gecikme Başlar?
Borç türüne göre değişir:
- Vergi/SGK primi: Vade tarihinin ertesi günü (vade tarihi son ödeme günüdür)
- MTV: Ocak ve Temmuz son günü vade; ertesi gün gecikme
- Emlak vergisi: Mayıs sonu ve Kasım sonu vade
- Trafik cezası: Tebliğ tarihinden 30 gün sonra vade; 60. gün ödenirse %25 indirim biter
- İcra borçları: İcra emrinin tebliği + 7 gün ödeme süresi
- Ticari borç: Sözleşmedeki vade veya temerrüt ihtarı tarihi
Vergi Borcu Yapılandırması (Af Kanunları)
Türkiye'de vergi affı / yapılandırma kanunları belirli aralıklarla çıkar (örn. 7440 sayılı Kanun). Yapılandırma kapsamında: gecikme zammı silinir veya çok düşük orana indirilir, anapara taksitlendirilir. 2026'da güncel bir yapılandırma kanunu varsa öncelikle ondan yararlanın — bu araçtaki normal gecikme hesabından çok daha düşük maliyet sağlar. Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularını takip edin.
Yaygın Hatalar
- Tek oranla uzun dönem hesaplamak: Oran değiştiyse her dönem için ayrı hesap yapın, sonra toplayın. Aksi halde %20-30 sapma olabilir.
- Vade tarihini ödeme günü saymak: Vade tarihinde ödeme yapılırsa gecikme yok; ertesi günden itibaren gecikme başlar.
- Gün sayımını 360 değil 365 üzerinden yapmak: AATUHK pratiği genelde 30 gün/ay (360 yıl) varsayımı; aracın "gün bazlı" modu bu mantıkla çalışır.
- Yapılandırmayı kaçırmak: Yapılandırma kanunu çıktığında başvuru süresi sınırlıdır; süre içinde başvurulmazsa avantaj kaybolur.